สภาพภูมิศาสตร์

ลักษณะที่ตั้งและขนาด
อำเภอสังขละบุรีตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัดกาญจนบุรี
ตัวอำเภอสังขละบุรีตั้งอยู่บริเวณที่ราบเชิงเขาเหนืออ่างเก็บน้ำเขื่อนวชิราลงกรณ์
เขตหมู่ที่ ๑ ตำบลหนองลู อำเภอสังขละบุรี และตั้งอยู่ห่างจากตัวจังหวัดกาญจนบุร
ีตามเส้นทางหมายเลข ๓๒๓(กาญจนบุรี-สังขละบุรี )ประมาณ ๒๓๐ กิโลเมตร

อำเภอสังขละบุรีมีพื้นที่ติดต่อกับบริเวณใกล้เคียงดังนี้

ทิศเหนือ ติดกับอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก
ทิศตะวันออก ติดกับตำบลชะแล อำเภอทองผาภูมิ
ทิศใต้ ติดกับตำบลปิล็อก อำเภอทองผาภูมิ
ทิศตะวันตก ติดกับประเทศพม่า
พรมแดนทางทิศตะวันตกมีพื้นที่ติดกับประเทศพม่าเป็นระยะทาง 160 กิโลเมตร
โดยมีเทือกเขาตะนาวศรีเป็นพรมแดนธรรมชาติ และมีช่องทางเดินโบราณติดต่อกับพม่าหลายเส้นทางตามพรมแดน และช่องทางที่สำคัญคือช่องทางด่านเจดีย์สามองค์ซึ่งประชาชนทั้งสองประเทศใช้ติดต่อกันมานาน

ลักษณะภูมิอากาศ
มีสภาพภูมิอากาศแบบมรสุม แต่มีสภาพอากาศที่แตกต่างไปจากภาคกลางส่วนอื่นๆ
คือฤดูร้อนมีอากาศร้อนจัด ฤดูฝนจะมีฝนตกหนัก และฤดูหนาวมีอากาศเย็นและความชื้นสูง

ทรัพยากรธรรมชาติ
อำเภอสังขละบุรีมีแม่น้ำสายสำคัญคือ แม่น้ำแควน้อย เป็นแม่น้ำที่มีต้นน้ำมาจากแม่น้ำสำคัญ 3 สาย
คือแม่น้ำบีคลี่ แม่น้ำซองกาเลีย และแม่น้ำรันตี

1. แม่น้ำบีคลี่ เกิดจากลำห้วยหลายสายทางด้านตะวันออกของพื้นที่ไหลมารวมกัน
เป็นแม่น้ำสายที่ใหญ่ที่สุดในสามสาย ยาวกว่า 70 กม. เป็นแหล่งพันธุ์ปลาที่สำคัญของพื้นที่น
ี้ แต่สภาพป่าสองฝั่งแม่น้ำไม่อุดมสมบูรณ์นักเนื่องจากมีชุมชนอาศัยอยู่ และมีถนนเลียบแม่น้ำไปได้ถึงชายแดน

2. แม่น้ำรันตี ชื่อเป็นภาษากะเหรี่ยงแปลว่ายอดน้ำ เกิดจากพื้นที่ป่าในเขตทุ่งใหญ่นเรศวร ยาวประมาณ 60 กม.
เป็นแม่น้ำที่มีความลาดชันไม่มากนัก สภาพป่าสองฝั่งแม่น้ำอุดมสมบูรณ์

3. แม่น้ำซองกาเลีย ซื่อเป็นภาษามอญแปลว่าฝั่งโน้น เกิดจากลำห้วยซองกาเลีย จากประเทศพม่า
รวมกับห้วยโรคี่จากเขตทุ่งใหญ่นเรศวร ยาวประมาณ 50 กม. ท้องน้ำลาดชั้นและเต็มไปด้วยเกาะแก่ง
สภาพป่าสองฝั่งแม่น้ำอุดมสมบูรณ์